مدیرکل دفتر روابط عمومی و ارتباطات مردمی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: از جمله این چالشها میتوان به کمبود منابع آب شرب در تمام استانهای کشور اشاره کرد چرا که در تابستان سال گذشته میزان بارندگیها در مقایسه با درازمدت و سال قبل مناسب نبود. از سوی دیگر کمبود منابع مالی یکی از مشکلاتی است که در صنعت آب و فاضلاب همواره از چالشهای پیش رو بوده است، همچنین کمبرخورداری مناطق روستایی از دسترسی به منابع آب شرب به صورت صد در صدی، پایین آمدن کیفیت منابع آب در بسیاری از شهرها و استانهای کشور، تعرفه پایین آب و ارزشگذاری آن و عدم جمعآوری و تصفیه فاضلاب به صورت کامل در همه شهرها از جمله چالشهایی است که صنعت آب و فاضلاب با آن مواجه است.
او افزود: تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی، برداشت بی رویه از منابع آب زیر زمینی، هدررفت بالا، عدم رعایت الگوی مصرف در بخش شرب، کشاورزی و صنعت، مسیری را طی میکند که اگر نتوانیم این مسائل را به خوبی تدبیر کنیم و برای حل آن تولید محتوای مناسبی ارائه کنیم که جامعه با آن همراه شود، احتمال بروز بحرانهای اجتماعی و سیاسی وجود خواهد داشت. در زمینه کمبود منابع مالی هم چالشهایی وجود دارد که مشکلات پرداخت حقوق، افزایش بدهی به پیمانکاران و عدم بروزرسانی به موقع تاسیسات و شبکه از جمله مشکلاتی است که اگر در شرکتهای آب و فاصلاب انباشته شود احتمال بروز بحرانهای اجتماعی و سیاسی را در پی خواهد داشت، از سوی دیگر عدم جمعآوری و تصفیه فاضلاب در تمام شهرها هم از مشکلاتی است که باعث آلوده شدن منابع آب زیرزمینی، کاهش کیفیت آب، پسزدگی فاضلاب هنگام بارندگی شده که باز هم منجر به بروز بحرانهای اجتماعی میشود و همچنین کیفیت منابع آب، آلودگی آب آشامیدنی و افزایش بیماریهای ناشی از آن هم پتانسیل تبدیل به بحرانهای اجتماعی و سیاسی را دارد.
سیدزاده با تاکید بر اینکه موضوع مورد تمرکز در این جلسه مساله کمبود آب است، بیان کرد: در ایران بر اساس آمارهای جهانی در وضعیت قرمز هستیم و بیش از ۸۰ درصد منابع آب تجدیدپذیر در سال مصرف میشود و این باعث شده در رده بندی تنش فوقالعاده بالا قرار بگیریم. افزایش بی رویه مصرف، بالا رفتن معیارهای بهداشت، افزایش جمعیت و توسعه شهرها و شهرنشینی توازن بین عرضه و تقاضای آب را به هم زده و باعث شده است کفه تقاضا افزایش پیدا کند و در مقابل عرضه آب نتواند نیاز را پوششدهی کند.
او افزود: در سال آبی گذشته متوسط میزان بارندگی ۱۳۰ میلیمتر در سال بود، این میزان بارندگی در گستره مساحتی ایران در حدود ۲۵۷ میلیارد مترمکعب نزولات سالانه جوی دارد که تقریبا ۷۰ درصد آن تبخیر میشود یعنی حدود ۱۸۵ میلیارد متر مکعب، ۷۲ میلیارد مترمکعب اب های سطحی و زیرزمینی در حدود ۱۳ میلیارد مترمکعب ورودی از مرزها را داریم و در مجموع ۸۵ میلیارد مترمکعب منابع آبی تجدیدپذیر داریم. شاخصی داریم به عنوان شاخص فالکن مارک در بحث مهندسی آب براساس این شاخص اکر این میزان آب را به جمعیت کشور تقسیم کنیم و سرانه به دست اوریم سرانه منابع آب تجدیدپذیر به ازای هر ایرانی، هزارمترمکعب در سال است که مرز تنش را رد کرده است و به مرحله کمبود آب رسیدیم. مقایسه بارندگی در سالهای اخیر متفاوت بوده و از ۲۰۵ میلیمتر و ۲۳۷ میلیمتر و در مقاطعی مثل سال آبی ۹۷-۹۸ به ۳۳۹ میلیمتر رسید اما بعد از آن مجدد به ۳۱۴ رسید که بر اساس تغییرات اقلیمی بوده و از یک الگی ثابت تبعیت نمیکند.
مدیرکل دفتر روابط عمومی و ارتباطات مردمی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: آنچه باید مورد توجه قرار گیرد این است که در شرایط فعلی راهحل چیست؟ باید مدیریت تقاضا را سرلوحه قرار داد که رسیدن به این امر سه بازو دارد، بازوی فنی و مهندسی، بازوی تعرفهای و قانونگذاری و بازوی فرهنگی، تبلیغاتی و آموزشی که به روابطعمومی مربوط است. عملکرد حوزه مهندسی در ایجاد زیرساخت مهم است اما کار آنها کمی است و وقتی با مواردی که خارج از کمیت است مواجه میشوند ابزارشان ناقص میشود. در حالی که هنرمند و اثر هنری با اذهان مردم ارتباط دارد و بر فکر مردم اثر میگذرد، یک فیلم، یک پوستر و یک عکس تبلیغاتی میتواند حاوی دهها پیام تاثیرگذار بر مردم باشد که اهمیت حوزه روابطعمومی را نشان میدهد.
محورها و راهبردهای اطلاعرسانی در حوزه روابطعمومی
سیدزاده با اشاره به اینکه دو رویکرد اساسی در حوزه روابطعمومی داریم افزود: مدیریت بهینه مصرف آب و اطلاعرسانی و آگاهیبخشی به مردم در خصوص دستاوردها و شرایط موجود دو رویکرد اساسی در واحدهای روابطعمومی بوده که به شرکتها ابلاغ شده است. برای اینکه این دو رویکرد به نحو احسن به مخاطب منتقل شود پیش از آن باید پیشزمینههایی فراهم باشد، نخست آنکه اطلاع رسانی چگونه انجام شود، چه بگوییم، چگونه بگوییم، کجا بگوییم و برای که بگوییم باید قبل از انتقال پیام به همه این اجزا فکر کنیم.
او ادامه داد: سیاستهای تنظیم شده در کارگروه هماهنگی و انسجام اطلاعرسانی بحران کمبارشی برای فعالیتهای روابطعمومیها گردآوری شده و راهبردها حاکی از آن است که باید بدانیم قبل از اقدام در چه مسیری باید حرکت کنیم. یکی از این موارد این است که باید در زمینه کمآبی به عنوان یک مساله جهانی آگاهیبخشی عمومی انجام شود، باید به مردم بگوییم که بحران کمآبی موضوعی جهانی است و مشکل ایران نیست. از سوی دیگر باید در زمینه جلب توجه عمومی به اهمیت آب به عنوان یک کالای حیاتی اقدام کنیم. موضوع بعدی که باید در اطلاعرسانی به آن توجه کنیم، جلوگیری از سیاسیسازی و امنیتیسازی بحران کمبارشی است، به صورت مکرر به مدیران روابطعمومی شرکتها تاکید شده که اگرچه فضای کمآبی را ترسیم میکنیم برای توجه مردم اما نباید تنش ایجاد شود آن هم در شرایطی که مردم با مشکلات بسیاری مواجه هستند ما باید بتوانیم هنرمندانه مفهوم را منتقل کنیم.
او افزود: شناسایی و و مقابله با کانونهای هراسافکنی و اضطرابآفرینی که در حال حاضر در فضای مجازی و رسانههای معاند به وفور بر این موضوع تمرکز شده است، هم از موارد دیگری به شمار میرود که در اطلاعرسانی باید به آن توجه کرد. از سوی دیگر آموزشی مهارتهای لازم به افراد حقیقی و حقوقی برای تغییر سبک زندگی مبتنی بر سازگاری با کمآبی هم به عنوان یکی از موارد قابل توجه باید در نظر گرفته شود.
سیدزاده بیان کرد: اگرچه هر کدام از این راهبردها قابل بحث بسیار هستند اما به صورت خلاصه میتوان گفت باید ارتباط بین سه ضلع موثر یعنی رسانه، موضوع آب و مردم را با هدف گفتمانسازی تعمیق دهیم. از سوی دیگر باید به حفظ مرجعیت رسانهای رسانههای داخلی با اتخاذ رویه کنشی به جای رویه واکنشی در حوزه آب توجه کنیم. انتقال مطالب به مردم باید از شکل سنتی قدیم فاصله گرفته و رنگ و بوی تازهای پیدا کند. هدایت افکار عمومی برای مطالبه گری در جهت رعایت عدالت در کمآب در دستگاههای مختلف هم از راهبردهای دیگری است که باید به آن اشاره کرد چرا که موضوع مطالبهگری مردم بسیار اهمیت دارد و باید در دستور کار روابطعمومی شرکتهای آب و فاضلاب قرار گیرد. تقویت نگاه ملی به منابع استراتژیک به جای نگاههای محلی و منطقهای، ایجاد همدلی و نگرش عمومی برای حل کمآبی به جای نگاه محلی و منطقهای جهت جلوگیری از تنشها و اختلافات قومی و منطقهای هم از سایر موارد راهبردی در زمینه اطلاعرسانی است.
چهارچوبهای زیرساختی رسیدن به راهبردها
مدیرکل دفتر روابط عمومی و ارتباطات مردمی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور درباره چهارچوبهای زیرساختی رسیدن به راهبردها گفت: از جمله این چهارچوبها میتوان گفت تبیین کمآبی به عنوان یک مساله جهانی، کمآبی و عدم دسترسی به منابع آب شرب به عنوان یک موضوع مهم باید تبیین شود. انعکاس تلاش دولت و چارهاندیشی برای رعایت عدالت در توزیع آب، فعالیتها باید به شکل شفاف و واقعی منعکس شود و مردم بدانند که در مجموعه صنعت تلاش میکنیم. درخواست و مطالبه از مردم از طریق تقویت نگرش ملی به منابع استراتژیک، رفتارسازی برای تغییر سبک زندگی مبتنی بر مدیریت بهینه مصرف آب و هنجارسازی اجتماعی .
موضوع دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که اطلاعات مورد استفاده برای تولید محتوا درباره مفاهیم مختلف چه ویژگیهایی باید داشته باشد. مطالب باید ساده و قابل فهم، حاوی ارقام و اعداد دقیق و مقایسهای باشد. به سابقه تاریخی و جغرافیایی کمآبی اشاره کند و لحن تبیینی و اغنایی داشته باشد. روابطعمومیها باید درتولید محتوا به این موضوعات توجه کنند. همچنین راهکارهای کاهش مصرف باید از طرق مختلف از جمله اینفوگرافی، کلیپ و فیلم کوتاه خبری ارائه شود. همچنین تولیدات باید سریالی باشد که بتوان هر ماه یک راهکار را برجسته کرد تا در سطح کشور از پراکندهگویی خودداری کنیم و یک موضوع را در دستور کار ماهانه قرار دهیم. تولیدات باید پرحجم، پرتیراژ و پرتکرار باشد. همچنین باید مشارکت عمومی از جمله استفاده از توانایی کودکان و زنان خانهدار برای فرهنگسازی مصرف آب به کار گرفته شود.