برنامه ایمنی آب (Water Safety Plan) توصیه سازمان جهانی بهداشت و یک الگوی جهانی در مدیریت ریسک آب شرب است. این برنامه با رویکردی پیشگیرانه، تمامی تهدیدهای محتمل در چهار بخش اصلی زنجیره تأمین آب — شامل منابع آب، تصفیه، انتقال و ذخیرهسازی، توزیع و مصرفکننده را شناسایی کرده و اقدامات کنترلی لازم را برای حذف یا کاهش آنها تعیین میکند. اجرای این برنامه، تضمینکننده ارائه آب آشامیدنی سالم و عاری از هرگونه آلودگی به مردم است.
پیشبرد برنامه ایمنی آب در هر استان بر عهده «کمیته فنی» است؛ کمیتهای که با حضور ذینفعان حوزه آب، از جمله اداره کل حفاظت محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی، سازمان جهاد کشاورزی، شرکت آب منطقهای، شرکت آب و فاضلاب، اداره کل صنعت، معدن و تجارت، نمایندگان استانداری، شهرداری و وزارت نفت تشکیل میشود. این کمیته با هماندیشی و تعامل سازنده، تهدیدها و آلودگیهای احتمالی منابع آب را شناسایی و برای پیشگیری از آنها اقدام میکند.
در استان خراسان جنوبی، اجرای این برنامه بهصورت فعال در حال پیگیری است؛ بهگونهای که تاکنون ۶ شهر و ۶ روستا وارد فرایند اجرای برنامه شدهاند و از این میان، یک شهر و دو روستا موفق به دریافت گواهینامه برنامه ایمنی آب شدهاند.
اجرای فراگیر این برنامه در شهرها و روستاها، گامی مؤثر در ارتقای نظام تضمین کیفیت آب شرب و پیشگیری از بحرانهای کیفی است. در این رویکرد، تمرکز از «کنترل کیفیت محصول نهایی» به سمت «کنترل و ایمنسازی فرآیند» تغییر مییابد.
یکی از وظایف اصلی کارگروههای فنی برنامه ایمنی آب، مطالبهگری از دستگاههای اجرایی عضو کارگروه برای انجام اقدامات پیشگیرانه در حوضه آبریز و جلوگیری از آلودگی منابع آبی محدود است؛ اقدامی که با اقناع مسئولان و تبیین تأثیر آلودگیها بر سلامت شهروندان دنبال میشود.